Een korte noot vooraf: dit is een heel persoonlijk bericht over angst, woede en de keuze voor hoop in roerige tijden.
Haat tegen iedereen die niet in het heteronormatieve hokje past is van alle tijden, kent vele vormen en komt uit alle hoeken van de samenleving. Ik kan het weten: ik groeide op in een klein Brabants dorp in de jaren 70 en 80 en ben toevallig homo. Na een periode van schijnbare vooruitgang neemt de ruimte voor LGBTQ+-mensen overal in Europa weer af.
Al gruwel ik van woorden als ‘emancipatie’, ‘acceptatie’ en ’tolerantie’. Wat nou tolerantie? Mijn seksualiteit is slechts een deel van wie ik ben, net zoals ik migrant ben, filmliefhebber en Ajacied. Om iemands ’tolerantie’ zit ik niet te wachten. Ik vraag geen toestemming om te bestaan.
Toch is die bestaanszekerheid niet vanzelfsprekend. Veel niet-heteroseksuele mensen verhuizen naar de stad, op zoek naar gelijkgestemden en de bescherming van de anonimiteit. Net als ik. Ik woon ondertussen bijna elf jaar in Berlijn. En toch ben ik ook hier niet veilig. Niet op de manier waarop heteroseksuele mensen veilig zijn.
Afgelopen zaterdag was er een aanslag op de Berlijnse Pride, Christopher Street Day, met een dode en 29 gewonden als gevolg. De dader: een geradicaliseerde islamist met een diepe haat voor niet-hetero’s. Je kunt zeggen: zo iemand is ‘gewoon’ gestoord, ziek in het hoofd. Maar het maakt het resultaat niet minder bitter.
Elke confrontatie met geweld pelt een laagje van mijn optimisme af. Ik merk dat ik verhard. Zondag schreef ik vrienden cynisch: “Misschien moeten we gewoon geen Pride meer organiseren. Het is natuurlijk ook provocatief om onze vrijheid en vreugde zo massaal te tonen. We kwetsen er de tere zieltjes mee van mensen die het niet verdragen dat wij gelukkig zijn.”
Het bleef niet bij sarcasme. Een vriend uit Parijs die op bezoek was, vroeg zich af hoeveel mensen er thuis liveblogs van de aanslag volgden en van binnen juichten. De volgende dag zat ik in de metro. Ik zag een jongen kijken naar zijn telefoon, een glimlach rond zijn mond. Onwillekeurig dacht ik: Kijkt hij nu naar beelden van de aanslag? Is dat waarom hij lacht? Ik schrok van mezelf. Mijn gedachten begonnen giftig te worden.
Aan de telefoon met een vriend in Amsterdam, die net naar de opening van de World Pride was geweest, riep ik in al mijn boosheid: “Laat iedereen die naar Europa komt en vrouwen niet als gelijk ziet of homo’s verwerpt, worden gedeporteerd. Ga weg als je niet wil leven zoals wij.”
Het was een boosaardige uitspraak, doordrenkt van de haat die ik juist wilde bestrijden. Het contrast met mijn eigen partner, met wie ik het er thuis veel over heb gehad, kon niet groter zijn.
Mijn vriend komt uit Turkije. Onze gedeelde angst over de aanslag op de CSD is dubbel: dit soort geweld speelt extreemrechts recht in de kaart. Met de verkiezingen in Berlijn op komst staat de AfD bovenaan in de peilingen. Mijn partner liet me reacties zien op het Instagram-account van een Duits-Turkse journalist: een schokkende meerderheid van de in Duitsland wonende volgers met een Turkse achtergrond ziet de AfD als de oplossing. En een niet-representatieve steekproef onder Duitse homo’s liet vorig jaar al zien dat ook zij massaal naar rechts rukken.
Maar extreemrechts is de oplossing niet. Als zij hun zin krijgen, worden eerst de migranten verjaagd, dan de niet-christenen, en daarna de niet-heteroseksuelen. Totdat er alleen nog een ‘zuivere’, homogene massa overblijft. Mijn partner valt in alle drie die categorieën; kun je je voorstellen hoe beklemmend dat voor hem voelt?
Bovendien zei hij iets wat getuigt van wijsheid en een snaar bij mij raakte: “Ik wil helemaal niet dat intolerante mensen worden teruggestuurd naar hun herkomstlanden. Vrouwen daar, niet-heteroseksuele mensen daar hebben ook het volste recht om niet onder zulke mensen te lijden.”
Hij had gelijk. Verblind door mijn eigen angst en cynisme was ik voor het gemak vergeten wat échte solidariteit betekent. Ik wil me niet langer laten meeslepen door die verharding. Ik wil bijdragen aan een wereld waarin mensen kunnen floreren, waarin je mag zijn wie je bent en waarin we dat een ander ook gunnen. Niet door weg te kijken van het gevaar, maar door me uit te spreken. Door te luisteren naar inzichten die mijn eigen blinde vlekken blootleggen. En bovenal: door me te laten leiden door optimisme in plaats van angst.
Cynisme is makkelijk, maar optimisme is een daad van verzet. Echte solidariteit is het krachtigste antwoord op verdeeldheid en angst. Laten we samen kiezen voor die vooruitgang.
Doe je mee?
