De verborgen prijs van snelheid: eenheidsworst
Op dit moment legt iemand binnen jouw organisatie de laatste hand aan de businesscase voor een nieuwe AI-tool. De belofte ziet er waarschijnlijk rooskleurig uit: de efficiëntie raast omhoog, de kosten duiken omlaag. Verpakt in een PowerPoint met een adoptiecurve die naar rechtsboven schiet. De directie knikt goedkeurend en de tool wordt aangeschaft.
Een cruciale vraag haalde de presentatie echter niet: wat gebeurt er met onze creativiteit zodra we de boel uitbesteden aan AI?
Bijna iedereen stelt zich die vraag, ook al spreekt niemand het hardop uit. Je zou jezelf precies hetzelfde moeten afvragen. Want jouw antwoord bepaalt of AI je motor wordt, of je automatische piloot.
Laten we AI gewoon uitrollen, toch?
De wetenschap biedt hier uitkomst. Psychologen Clin Lai en Roger Beaty van Penn State koppelden 208 mensen aan of ander mens of aan een AI-model. Vervolgens kregen ze een beproefde creativiteitstest voorgeschoteld: bedenk ongebruikelijke toepassingen voor een alledaags voorwerp.
De mensen met een AI-partner schreven langere antwoorden. Maar de menselijke duo’s kwamen niet alleen met betere ideeën, hun uitkomsten waren ook vele malen creatiever.
Mijn kijk hierop: AI-modellen spugen op het eerste gezicht slimme resultaten uit, maar ze blijven in wezen hun eigen trucje recyclen. Keer op keer rolt er nagenoeg hetzelfde uit. Doe dit vaak genoeg, en je eindigt met een akelig smalle blik op de werkelijkheid.
De valkuil waar we onszelf in chatten
Veel organisaties zien de adoptie van AI als een schakelaar die je gewoon even omzet. Koop de tool, train je mensen, et voilà: de transformatie is een feit.
Spoiler: zo werkt het dus niet. Althans, niet de transformatie van jouw organisatie. Hooguit krijg je een eenheidsworst die in de verste verte niet aansluit bij jullie unieke DNA.
Je kunt jezelf niet met handige prompts uit een probleem chatten dat om echt aanpassingsvermogen vraagt. Zoals het onderzoek aantoont: als je je creatieve potentieel klakkeloos aan een systeem overlaat, sukkelt iedereen geruisloos richting exact dezelfde antwoorden. Langere antwoorden zijn geen betere antwoorden. Zeker niet als de hele markt precies dezelfde ‘oplossingen’ aan het uitrollen is. Dit is exact het snijvlak waar bedrijven winnen of verliezen.
Wordt het een template, of een bewuste keuze?
Vanaf hier zijn er twee smaken.
De eerste: je trekt voor alles een AI-tool uit de kast en perst de ziel uit al je processen. Besteed het denkwerk lekker uit. Daar hou je de financiële afdeling ongetwijfeld een kwartaal lang happy mee. Maar daarna ga je merken dat ‘jullie’ briljante ideeën wel heel erg lijken op die van de rest. Met als logisch gevolg dat je stakeholders steeds minder interesse tonen in wat je te bieden hebt.
Smaak twee: geef je mensen de ruimte om echt te excelleren. Natuurlijk, laat AI het routinewerk en de massa afhandelen (niemand verlangt ten slotte terug naar de ouderwetse typekamer, toch?). Maar laat de creatieve ziel van je organisatie over aan mensen. Ontwerp daar heel bewust de juiste voorwaarden voor, want in een wereld waarin AI de standaard is, gaat dat zeker niet vanzelf.
De ene route ziet mensen als een kostenpost. De andere behandelt ze als het winnende kapitaal dat concurrenten onmogelijk kunnen kopiëren.
Nog geen cent voor je gedachten?
Ik heb in genoeg vergaderingen gezeten waar leiders ronduit toegeven dat hun AI-strategie eigenlijk neerkomt op nattevingerwerk. Ik heb gezien hoe er grof geld wordt stukgeslagen op tools die beloven voor de organisatie te denken, terwijl er nog geen euro gaat naar de vraag hoe hun mensen beter met elkaar kunnen denken.
Sla dat tweede over, en technologie versterkt slechts de standaard: meer snelheid, meer volume. Maar uitsluitend meer van dezelfde eenheidsworst.
Laten we dit creatief oplossen
Als je leidinggeeft aan een team of organisatie en je wilt innoveren zonder je unieke DNA kwijt te raken, dan is het hoog tijd om een sessie met mij in te plannen. Samen brengen we jullie situatie in kaart en zoeken we exact die plekken op waar menselijke creativiteit en nieuwsgierigheid nog steeds de doorslag geven. Vanuit daar bouwen we een strategie waarmee jouw mensen weer gaan stralen.
Dat is de Future-proof Roadmap workshop. Speciaal ontworpen voor individuele teams en directies die een ijzersterke en werkbare koers willen uitzetten.
Merk je op C-level dat jullie kernwaarden niet doorklinken in de resultaten? Dan zetten we de Waarden aan het werk workshop in. Dit is voor leiders die heel goed weten dat authenticiteit de echte kracht is, maar de sleutel nog niet helemaal hebben gevonden.
Kom in actie. De kans om die balans tussen mens en machine goed te krijgen, neemt sneller af dan je denkt.
Boek vandaag nog een oriëntatiegesprek met mij. Start de conversatie. Evolueer voordat je resultaten de kopie van een kopie van een kopie worden.
Bron: AI may quickly generate ideas, but working with people leads to more creative ones (The Conversation)
Geschreven door Krispijn Plettenberg, ondersteund door AI voor beeld en redactie. Want zoals ik betoog: technologie voor een deel van het werk, de mens voor de regie.
