De kassa die je negeert
Gen Z heeft een manier ontdekt om funshoppen rustgevend te maken: dopamine sites. Webwinkels die helemaal niets verkopen. Het betaalproces voelt lekker vertrouwd, tot en met dat kleine geluksmomentje van de geslaagde bestelling. Daarna verdampt de order. Er komt nooit een pakketje aan, want er is helemaal geen pakketje. De enige munt waarmee je in deze shops kan betalen, is jouw tijd.
De Korea Times schreef in mei al over de trend. Een artikel in The New York Times van deze maand bevestigt dat het fenomeen inmiddels grenzen en generaties overschrijdt. Wat begon als een rare uithoek van het internet, groeit uit tot een breed gedeelde coping-strategie.
Struinen langs spookschappen
Ik nam zelf de proef op de som en klikte een paar van die sites aan. Imaginair verkoopt outdoor kleding voor de klimaatcrisis (“Winter outerwair, stay warm without warming the planet”). Fakehaul doet denken aan een Chinese webwinkel en ‘verstuurt’ onbeperkt “NestNook Airtight Tech Snack Saver Dispensers” voor nul euro. Compleet met een flitsbezorging van “0 minuten” en de geruststellende statusupdate: “Driver sang the whole chorus before setting off. Resolved.”
En dan is er nog FoodNeverComes, die een menukaart biedt met de wereld aan keukens. De Nederlandse sectie vermeldt hutspot, bitterballen en een patat oorlog die er, door een Nederlandse bril, niet helemaal goed uitziet. Wat je ook bestelt, er komt er niemand aan de deur met een warme maaltijd, precies wat de naam van het merk zegt.
Een digitaal placebo
Je kunt dit allemaal wegzetten als een internet meme, maar er zit een gedachte achter. Dr. Anna Lembke, auteur van Dopamine Nation, gaf op re:publica in Berlijn een keynote over balans vinden in een tijd van overdaad. Zij ziet zulke dopaminesites als een creatieve reactie van jongeren die botsen met hun digitale leven: een vorm van zelf opgelegde controle waarmee je een gewoonte herhaalt zonder de schadelijke gevolgen. Dat is de welwillende lezing, en ik vermoed dat ze deels gelijk heeft. Zelf zou ik het een digitaal placebo noemen: het ritueel is echt, de dosis is nep.
En er wringt iets in die redenering. Als mensen ontevreden zijn over hun digitale consumptie, is dan nog een shot pixels en code echt het medicijn? De interface blijft identiek, net als de slim ontworpen beloningsprikkels. Alleen het product ontbreekt. Wat ik wel herken in deze sites, is de speelsheid van het vroege web, toen mensen de meest vreemde pagina’s bouwden puur omdat het kon. Die pioniersgeest leeft in elk geval weer helemaal op.
Van pixels naar piepers
FoodNeverComes heeft trouwens wel iets bijzonders in de aanbieding. Elk gerecht op het menu wordt geleverd met een echt recept, onder het motto: “het eten kwam niet… dus zo maak je het zelf.” Een fantoomshop die je stilletjes terug in de echte wereld duwt, naar echte aardappels die je gewoon zelf moet schillen.
In dat mechanisme zie ik hoop. Een generatie die gevangen wordt gehouden door de meest geavanceerde aandachtsfabrieken ooit, knutselt met een gezonde dosis zelfspot haar eigen kuuroord in elkaar. Als parodie tegen de internet-verslaving. En sommige van die parodieën eindigen gewoon in een pan.
Daarmee blijft er een vraag over die meegaat de keuken in: als een nepshop je een echt recept kan meegeven, welke gewoontes in jouw internetgebruik kan je beter omzetten naar leuke dingen in je echte leven?
Bronnen: Gen Z turn to ‘dopamine sites’ for quick comfort (The Korea Times) en Dopamine Sites Sell Nothing, and People Cannot Get Enough (New York Times)
Geschreven door Krispijn Plettenberg. AI tools zijn gebruikt voor vertaling en redactie.
